Komisja Europejska przyjęła dziś główny program prac programu „Horyzont Europa” na lata 2026–2027 – inwestycję o wartości 14 mld euro, której celem jest stymulowanie badań naukowych i innowacji (R&I) we wszystkich strategicznych celach UE. Cele te obejmują osiągnięcie neutralności klimatycznej, zwiększenie wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w badaniach naukowych i innowacjach oraz zapewnienie odporności w szybko zmieniającym się świecie.
Aby to osiągnąć, program wprowadza nowe interdyscyplinarne zaproszenia do składania wniosków i tematy, które zwiększą dekarbonizację i wykorzystanie sztucznej inteligencji w badaniach naukowych. Rozszerza również inicjatywę „WybierzEuropę”w celu przyciągnięcia talentów z całego świata i ułatwia ubieganie się o finansowanie i uczestnictwo w programie „Horyzont Europa”.
Nowe podejście do wyzwań przekrojowych
Główną nowością programu prac na lata 2026–2027 są horyzontalne zaproszenia do składania wniosków, które dotyczą przekrojowych wyzwań w różnych obszarach badań naukowych i innowacji.
W ramach jednego z takich zaproszeń, R&I, wspierającego „Czysty ład przemysłowy”, przeznaczono 540 mln euro na przyspieszenie wprowadzania na rynek najnowocześniejszych czystych technologii i zdekarbonizowanych rozwiązań przemysłowych. Przyjmuje podejście oddolne, kierowane przez przemysł, koncentrując się na dekarbonizacji energochłonnych gałęzi przemysłu i czystych technologiach na rzecz działań w dziedzinie klimatu. Zaproszenie do składania wniosków w sprawie sztucznej inteligencji w nauce, z budżetem w wysokości 90 mln euro, wspiera godne zaufania zastosowania sztucznej inteligencji w sektorach takich jak materiały zaawansowane, rolnictwo i opieka zdrowotna. Przyczynia się on do realizacji inicjatywy „Zasoby na rzecz nauki o sztucznej inteligencji w Europie”, jest zgodny z europejskimi celami transformacji cyfrowej i wzmacnia wiodącą rolę kontynentu w bezpiecznym, etycznym rozwoju sztucznej inteligencji. W ramach nowego europejskiego Bauhausu w latach 2026–2027 przeznaczy się ponad 210 mln euro na rewitalizację dzielnic poprzez projektowanie z myślą o zrównoważonym rozwoju i włączeniu społecznym.
Przyciąganie i wspieranie talentów
Inicjatywa „Wybierz Europę”, mająca na celu przyciągnięcie talentów z całego świata, jest kluczowym elementem tego programu prac. Na działania „Maria Skłodowska-Curie” przeznaczono 50 mln euro na długoterminowe stypendia, stabilność podoktorską i zachęty do relokacji, co zapewni naukowcom możliwość kontynuowania udanych karier w Europie. W ramach programu zainwestowano 50 mln euro w infrastrukturę badawczą w celu poprawy transnarodowego dostępu i szkoleń, natomiast w ramach komponentu „Krzesła Europejskiej Przestrzeni Badawczej” przeznaczono 240 mln euro na przyciągnięcie najlepszych naukowców do regionów osiągających słabe wyniki. Część dotycząca europejskich ekosystemów innowacji wspiera przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up poprzez inicjatywy takie jak europejskie centra przedsiębiorstw typu start-up i scale-up, które tworzą transnarodową sieć centrów innowacji zakorzenionych w systemach badań naukowych i szkolnictwa wyższego. Ten program prac zapewni również stały dostęp do krytycznej infrastruktury badawczej i danych.
Prostszy i bardziej dostępny program prac
W odpowiedzi na informacje zwrotne od społeczności zajmującej się badaniami naukowymi i innowacjami istotne środki upraszczające zmniejszą obciążenie administracyjne wnioskodawców i ułatwią ich uczestnictwo. Program prac jest mniej nakazowy i o 33 % krótszy niż edycja na lata 2023–2024. Koncentruje się na mniejszej liczbie większych projektów, aby zmaksymalizować ich oddziaływanie.
Kluczowe środki upraszczające obejmują ryczałtowe finansowanie połowy zaproszeń do składania wniosków, co zmniejsza obciążenie administracyjne uczestników. Program obejmuje tematy przyjazne dla nowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw, aby obniżyć bariery dla nowych wnioskodawców i małych przedsiębiorstw. Ponadto 41 tematów zaproszeń do składania wniosków będzie podlegało dwuetapowemu procesowi oceny, co umożliwi wnioskodawcom złożenie najpierw krótkiego wniosku, a pełne wnioski będą wymagane tylko w przypadku pozytywnego wyniku. Podejście to, w połączeniu z zanonimizowanymi ocenami w niektórych przypadkach i uproszczonymi szablonami wniosków, ma na celu ograniczenie stronniczości i skrócenie czasu oczekiwania na przyznanie dotacji.
Kontekst
„Horyzont Europa” to unijny program w zakresie badań naukowych i innowacji o wartości 93,5 mld euro realizowany w latach 2021–2027. Większość środków finansowych jest przydzielana w drodze konkurencyjnych zaproszeń do składania wniosków, określonych w programach prac, w których określono cele i konkretne obszary tematyczne. Program prac obejmuje również zasady takie jak standardowe warunki dopuszczalności oraz kryteria kwalifikowalności, wyboru i przyznawania dotacji.
Program prac programu „Horyzont Europa” na lata 2026–2027 opiera się na planie strategicznym programu „Horyzont Europa” na lata 2025–2027, przyjętym w marcu 2024 r., współtworzonym przez służby Komisji i opracowanym wspólnie z państwami członkowskimi, państwami stowarzyszonymi w ramach programu „Horyzont Europa”, Parlamentem Europejskim oraz ponad 2000 zainteresowanymi stronami i obywatelami. Jest to ostatni program prac w okresie programowania 2021–2027.
Więcej informacji
Program prac programu „Horyzont Europa” na lata 2026–2027
Plan strategiczny programu „Horyzont Europa”
Portal Funding & Tenders – możliwości finansowania
